مالزي، غول آسیایی مدارس هوشمند

[علیرضا]

سرویس بین الملل ۱۱ تیر ۹۰ - ۱۰:۵۶ شماره ۳۵۸۷۹
نسخه چاپی

گسترش تصاعدي هوشمندسازي مدارس در دنياي توسعه يافته
مالزي، غول آسیایی مدارس هوشمند





نسترن صائبی

***

مدارس هوشمند طرحی است که اولین بار در سال 1984 توسط ديويد پركينز و همكارانش در دانشگاه هاروارد ارایه شد. اين طرح به تدريج در چند مدرسه اجرا شد و بعدها تا حدودي توسعه يافت، به طوريكه امروزه برخي از كشورهاي توسعه يافته در زمینه فناوري اطلاعات، همچون مالزي، از اين مدارس جهت تربيت نيروي انساني در برنامه‌هاي توسعه خود استفاده مي‌كنند. در تعريف اين نوع مدارس باید گفت كه مدرسه هوشمند يك مدرسه و محيط آموزشي فيزيكي است كه كنترل و مديريت آن مبتني بر فناوري کامپیوتر و شبكه است و محتواي اكثر دروس الكترونيكي و سيستم ارزشيابي و نظارت آن نيز هوشمند است ودر فرايند آموزش به تفاوت استعداد وتوانايي دانش آموز توجه مي‌شود. از جمله کشورهایی که در زمینه مدارس هوشمند گام‌های موثری برداشته‌اند، به غیر از مالزی و آمریکا می‌توان به کشورهای کانادا، سوییس، ایرلند و مصر اشاره کرد.

کشور مالزی از اوایل دهه 70 به منظور حرکت به سوی اقتصاد دانش‌محور و رشد فناوری اطلاعات و ارتباطات در میان صنایع دیگر و اشتغالزایی در حوزه ICT سعی کرد که از قابلیت‌های این حوزه در تمام زمینه‌ها از جمله آموزش و پرورش بهره ببرد. این کشور با ارایه طرح مدارس هوشمند کلاس‌های معمولی را به کلاس‌های الکترونیکی تبدیل کرد که در آن معلم به جای انتقال دانش و اطلاعات، قدرت قضاوت دانش‌آموزان در انتخاب اطلاعات از منابع مختلف را افزایش می‌دهد و زمینه‌ یادگیری مادام‌العمر دانش‌آموزان و شهروندان مالزی را فراهم می‌آورد.

اساس مدارس هوشمند مالزی در یادگیری انفرادی و استفاده از قابلیت چند رسانه‌ای در درس‌هایی چون ریاضی و علوم است. در این مدارس، یا معلم و دانش‌آموز در مدرسه با مشارکت یکدیگر و با استفاده از نرم‌افزارهای خاص مواد یاددهی و یادگیری را طراحی و تولید می‌کنند یا اين مواد و رسانه‌ها توسط واحدهاي تجاري طراحي و توليد شده و در اختيار مدرسه قرار مي‌گيرد. اصل دوم مدارس هوشمند زيرساخت تكنولوژيكي است كه جزو ابتدايي‌ترين شرايط لازم براي مدارس هوشمند است. زيرساخت‌هاي تكنولوژيكي در درجه اول كامپيوتر و لپ‌تاپ و كامپيوترهاي جيبي است و حرف اول را در مدارس هوشمند می‌زند. چنانچه بنابر گزارش مرکز آمار آموزش آمریکا، در سال 2005 معادل 94 درصد از مدارس در كلاس‌هاي درس، كارگاه و كتابخانه به كامپيوتر و اينترنت به صورت همزمان دسترسي داشته‌اند؛ در حالی كه اين ميزان در سال 1994 معادل 3 درصد بوده است.

یکی از شاخص‌های مربوط به زیرساخت‌های تکنولوژیکی در مدارس، نسبت كامپيوتر به دانش‌آموز است. نسبت كامپيوتر به دانش‌آموز در سال 1998 معادل 12 به يك بوده، به اين معنا كه هر 12 دانش‌آموز در مدرسه يك كامپيوتر متصل به اينترنت داشته‌اند. حال آنكه در سال 2005 اين نسبت به 8/3 دانش آموز به يك كامپيوتر رسيده است. يعني حدودا چهار دانش آموز در مدارس عمومي يك كامپيوتر متصل به اينترنت داشته‌اند.

البته زیرساخت تکنولوژیکی مدارس هوشمند فقط به کامپیوترهای شخصی محدود نمی‌شود، بلکه بنابر گزارش مدارس آمریکا، 19 درصد از مدارس عمومي آمريكا امكان استفاده از كامپيوترهاي جيبي و با حجم كم را براي معلمان و دانش آموزان خود فراهم كرده بودند كه اين نسبت در سال 2002 معادل 10 درصد بوده و در سال 2005 به 19 درصد رسيده است. حتي از نظر زيرساخت سخت‌افزاري 10 درصد از مدارس آمريكا كامپيوتر لپ‌تاپ به دانش آموزان خود از يك روز تا يك سال تحصيلي امانت مي‌دادند. از نظر شبكه و پهناي باند شبكه مدارس در سال 2005 معادل 97 درصد از مدارس آمريكا به اينترنت با پهناي باند وسيع دسترسي داشته‌اند. در حالی كه اين رقم در سال 2000 معادل 80 درصد بوده است. در حوزه زيرساخت علاوه بر كامپيوتر و شبكه، تجهيزاتي مانند انواع پروژكتورها، ويژيولايزرها و VCD‌ها و تجهيزات الكترونيكي ديگر نيز قرار دارند.

مشاور هوشمند

در مدارس هوشمند آموزش نيروي انساني محدود به معلمان نيست. بلكه مشاور مدرسه هوشمند كسي است كه بايد مطالعات عميقي در مورد روان‌شناسي اينترنت و تاثيرات روحي - رواني آن در دانش‌آموزان داشته باشد و ناهنجاري‌هاي رفتاري دانش‌آموزان را در نتيجه به كارگيري تكنولوژي شناخته و براي پيشگيري و درمان آنها اقدام كند. سيستم ادغام نيز يكي از اجزاي مهم در مدارس هوشمند است كه فرآيند‌ها و فعاليت‌هايي كه در بخش‌هاي مختلف اين مدارس صورت می‌گيرد را در يكديگر ادغام می‌كند و از آن يك كل واحد قابل ارزيابي می‌سازد. اين سيستم ارتباط بين عناصر مختلف يعني سيستم كارآموزي، مواد و منابع ياددهي و يادگيري را برقرار مي‌كند.

سیستم پشتیبانی

سيستم پشتيباني يكي ديگر از اجزاي مهم مدارس هوشمند است كه اين سيستم وظيفه كمك و حمايت از معلمان و ساير دست‌اندركاران اين مدارس در مواقعي كه مشكلاتي مانند مشكلات شبكه‌اي، سخت‌افزاري و نرم‌افزاري پيش می‌آيد را بر عهده دارد. سيستم مديريت مدارس هوشمند كه به ياري مديريت مدرسه هوشمند می‌شتابد، فعاليت‌هاي برنامه‌ريزي، مديريت، نظارت و كنترل فرآيند‌ها در اين مدارس را بر عهده دارد. اين سيستم به معلم در مديريت كلاس كمك می‌كند و پيشرفت دانش‌آموزان و كارنامه تحصيلي آنها را ثبت، نگهداري و امكان ارتقاي تحصيلي را فراهم می‌كند.

طرح شبکه مدرسه

مبدع طرح شبکه مدرسه (SchoolNet) کاناداست. این کشور برای افزایش بهره‌گیری از فناوری‌های اطلاعات و ارتباطات در کتابخانه‌ها و مدارس کشور این طرح را مطرح کرد. براساس این طرح، زیر مجموعه‌های کامپیوترها برای مدارس، شبکه کتابخانه‌ای، نخستین شبکه مدرسه ملل و اجتماع دیجیتال کانادا شکل گرفتند.

در واقع این طرح، حاصل همکاری شهرداری‌ها با جامعه آموزشی و بخش خصوصی در کاناداست که بر اساس آن، در 30 مارس 1999 برای نخستین‌بار در جهان، مدارس کانادا و کتابخانه‌های عمومی به اینترنت وصل و در مراحل بعدی نیز کلاس‌های درس به اینترنت متصل شدند. چنانچه در ماه مه 2000، نیم میلیون کامپیوتر مدارس کانادا به اینترنت متصل شدند.

دولت این کشور به همين منظور در سال 2002 اعلام کرد که سرمایه‌گذاری کلانی را برای دسترسی جوانان این کشور به بهترین دانش و اطلاعات جهان در نظر گرفته است و همچنین سرمایه‌گذاری‌هایی را به بخش نوآوری اختصاص داد. نخستین شبکه مدرسه ملل (FNS) در سال 1996 به عنوان بخشی از طرح شبکه مدرسه کانادا تاسیس شد. این بخش وظیفه ایجاد اقتصاد نوآورتر را به عهده داشت و باید موانع جغرافیایی و اقتصادی- اجتماعی دسترسی به اینترنت را از بین می‌برد. در سال 2003 تا 2004 این بخش توانست با سرمایه‌گذاری کلان خود، دسترسی به اینترنت را به خدمات و شبکه‌های اینترنت پرسرعت ارتقا داده و همچنین تجهیزات نرم‌افزارهای خاص و پشتیبانی از شبکه‌های مدارس را ارایه دهد.

شبکه‌های مدرسه در واقع با اتصال مدارس به اینترنت، ایجاد ارتباط میان دانش‌آموزان، معلمان و مدارس، مشارکت در اطلاعات و منابع و حمایت از شیوه‌های یادگیری از راه دور در محیط‌های آنلاین و شبکه‌ای، پیشرفت‌های جوامع اطلاعاتی را انتشار و اشاعه می‌دهند.

شبکه مدارس کانادا خود را این گونه تعریف می‌کند: شبکه مدرسه، دانش‌آموزان را برای جامعه مبتنی بر دانش آماده می‌کند و از طریق فاوا و شریک‌یابی از یادگیری پایدار و تولید منابع آموزشی در سطح جهانی دفاع می‌کند.

هم‌اکنون اصطلاح شبکه مدرسه به یک نام عمومی بین‌المللی در جوامع مختلف تبدیل شده است و به همین ترتیب در زمینه‌ها و حوزه‌های بسیار گوناگونی توسط شرکت‌های انتفاعی در ایالات متحده آمریکا و هند، بنیادها و پروژه‌های بین‌المللی مانند بنیاد جهانی شبکه مدرسه و شبکه‌های منطقه‌ای مانند شبکه مدرسه اروپا و شبکه مدرسه آفریقا مورد استفاده قرار می‌گیرد.